Veelgestelde vragen

Is geothermie een dure energiebron?

In vergelijking met andere duurzame warmtebronnen is het een van de goedkoopste en meest duurzame energievormen. Het vraagt wel een grote investering vooraf. Daar staat tegenover dat de kosten voor lange tijd stabiel blijven, zodra de geothermische installatie in gebruik is.

Zijn er financiële risico’s?

Geothermie vraagt een hoge investering. Daarbij bestaat het risico dat er op een plek wordt geboord, waar geen goede waterdoorlatende laag is. Om dit risico zo klein mogelijk te maken, wordt er uitgebreid seismisch onderzoek gedaan om te bepalen of er potentie is en wat de potentie is. Zodra dit vastgesteld is, zal verder onderzocht worden waar de boring het beste plaats kan vinden zodat de kans op succes zo groot mogelijk is. De eerst seismische onderzoeken worden in 2018 uitgevoerd. De verwachting is dat per project in 2019 bekend is of er potentie is en wat de potentie is in het gebied.

Hoeveel voorraad is er?

De voorraad aardwarmte in de aarde is onuitputtelijk. Een specifieke geothermische bron levert niet oneindig warmte; die koelt namelijk na verloop van tijd af. Een geothermische bron gaat circa 30 jaar mee, afhankelijk van de eigenschappen van de ondergrond. Uit buitenlandse ervaringen (bijvoorbeeld in Frankrijk, Parijs) weten we dat bronnen ook langer mee kunnen.

Is geothermie een oplossing voor het energievraagstuk in Nederland?

Een geothermiebron levert het hele jaar door duurzame warmte en is niet zoals wind- en zonne-energie afhankelijk van weersomstandigheden. De transitie van fossiele energiebronnen zoals gas en olie naar duurzame bronnen vraagt niet om één oplossing, maar om een mix van duurzame oplossingen. Geothermie en specifiek UltraDiepe Geothermie maken deel uit van die duurzame energiemix. UltraDiepe Geothermie is daarbij de enige duurzame bron die geschikt is om direct stoom voor de industrie te produceren.

Hoe nieuw en/of innovatief is geothermie?

Geothermie is een bewezen techniek, die in Nederland 10 jaar en in andere landen al vele tientallen jaren in gebruik is. In Nederland is geothermie bezig aan een opmars. Aardwarmte kan aardgas vervangen in bijvoorbeeld de glastuinbouw, de industrie of voor het verwarmen van gebouwen.

Hoe wordt geothermie in andere landen toegepast?

In onder andere Duitsland en Frankrijk leveren geothermische doubletten warmte aan gebouwen. In Neustadt-Glewe in Noord-Duitsland wordt sinds 1994 diepe aardwarmte uit watervoerende poreuze zandsteenlagen gehaald op 2.335 m diepte, met een watertemperatuur van 97 ˚C. Ook zijn er succesvolle projecten in Duitsland op 6 kilometer diepte, waarmee duurzame elektriciteit en warmte wordt geproduceerd. Geologisch gezien is de situatie in Duitsland verwant met de situatie in Nederland. In het Bekken van Parijs, met in het midden de stad Parijs, wordt al sinds 1969 water voor verwarming uit de diepe ondergrond gehaald. De oudste installatie aldaar, in Melun l’Almont, is nog steeds in bedrijf.

Wat is de ervaring met geothermie in Nederland?

Er zijn 16 geothermische systemen in gebruik (per begin 2017). De meeste van deze geothermische systemen leveren warmte aan de glastuinbouw. De komende jaren worden veel nieuwe geothermische systemen aangelegd. Meer informatie over projecten is te vinden op www.geothermie.nl.

Hoe werkt geothermie?

Een installatie bestaat uit een zogenoemd doublet: twee naast elkaar liggende bronnen of putten in een diepe grondlaag die heet water uit deze grondlaag naar boven pompen en het afgekoelde water weer terug injecteren in de bodem. Meer informatie is te vinden op www.hoewerktaardwarmte.nl. 

Wat is het verschil tussen geothermie en (schalie)gaswinning?

De doelgesteenten en het te winnen product verschillen. Schaliegas wordt gewonnen uit oude kleilagen met een van nature zeer lage doorlaatbaarheid. Het gas wordt uit de kleilagen vrijgemaakt door middel van bodemstimulatie en het onder hoge druk injecteren van chemische middelen. Geothermie (aardwarmte) is water dat wordt gewonnen uit zand- en kalksteen met een hogere doorlaatbaarheid. Bodemstimulatie en chemische middelen zijn daarbij over het algemeen niet nodig.

Een ander groot verschil met gaswinning is dat er bij geothermie sprake is van een gesloten systeem; dezelfde hoeveelheid water die wordt opgepompt, wordt ook teruggepompt de bodem in. Hierdoor ontstaat er geen drukverschil in de bodem. Dit is een groot verschil met gaswinning; waarbij er alleen gas uit de bodem onttrokken wordt waardoor drukverschil in de bodem kan ontstaan.

Wat merkt de omgeving van geothermie?

Fase 1: Seismisch onderzoekOm de ondergrond in kaart te brengen vindt onder meer seismisch onderzoek in de omgeving plaats. In vele gevallen gebeurd dit door middel van voertuigen die zijn uitgerust met sensoren. Dit onderzoek kan leiden tot het voelen van lichte trillingen, vergelijkbaar met de trilling die je voelt wanneer een zware vrachtwagen door de straat rijdt. Voordat het seismisch onderzoek start, krijgen de omwonenden hierover informatie. Deze onderzoeken zullen voor Aardwarmte in de Vallei in 2018 worden uitgevoerd. Zie ook planning LINK.

Fase 2 en 3: Proefboring: na het uitvoeren van het seismologisch onderzoek, en mits de uitslag van dit onderzoek positief is, wordt er gezocht naar een geschikte locatie. In dit geval is de beoogde locatie het terrein van Smurfit Kappa. Indien er een opsporings- en omgevingsvergunning is verleend, wordt de locatie aangelegd. Dit begint met het aanleggen van een vloeistofkerende laag van ongeveer een halve hectare groot. Verder komt er bij het terrein meestal ook een parkeerterrein en een bassin voor het opvangen van testwater. In totaal is de benodigde ruimte dan anderhalf hectare of meer. Voor diepere boringen, met meer materiaal, is meer ruimte nodig.

Het boren zelf is hoorbaar, en ook tijdelijk. Het geluidsniveau moet binnen de wettelijke geluidsnormen blijven en wordt daarom gemeten. Waar nodig neemt het aardwarmtebedrijf, Tellus Renkum B.V., maatregelen om geluidsoverlast te beperken, bijvoorbeeld door het plaatsen van een wand of geluidsscherm.

Is de boring klaar en de put gereed, dan vinden tests plaats om te kijken of het waterreservoir geschikt is voor aardwarmtewinning. Het eerste opgepompte water noemen we testwater. Dit testwater is nog niet te benutten om warmte uit te winnen, omdat er nog geen installaties zijn gebouwd om de warmte uit het water te halen. Het testwater mag niet worden geloosd en wordt afgevoerd van de boorlocatie.

Fase 4: Winning: een groot deel van de installaties staat in gebouwen. De warmtewisselaars en injectiepompen in die gebouwen kunnen geluid veroorzaken. De putten zijn niet overdekt, maar deze maken geen geluid. De bediening van de installatie gebeurt op afstand. Er is iedere dag een standaard checkronde en er komen met enige regelmaat monteurs langs voor controles.

Tijdens de winning wordt er wekelijks (klein) onderhoud gepleegd en worden hulpstoffen aan- en afgevoerd. Er kunnen ook grotere onderhoudswerkzaamheden plaatsvinden waarbij ook weer apparatuur wordt gebruikt, zoals kleine boortorens. Men checkt ook met enige regelmaat de dikte van de buizen in de put, dat is belangrijk om lekkages te voorkomen.

Voor meer informatie: www.hoewerktaardwarmte.nl

Hoe lang blijft zo’n installatie staan?

Een bron kan circa 30 jaar aardwarmte leveren; de installatie zal deze periode in werking zijn. Zo lang zal een installatie er dus ook staan. Na afloop van de winning wordt alles verwijderd en is er niks meer in het landschap te zien van de bronnen.